Fiche 51227 - HANNIBALDUS de Hannibaldis

permalien : http://studium-parisiense.univ-paris1.fr/individus/51227-hannibaldusdehannibaldis
Retourner à la liste Voir la fiche au format JSON

Informations prosopographiques
Fiche d’identité
  • Nom:
    • HANNIBALDUS de Hannibaldis
  • Variante(s) de nom:
    • Hannibaldus de HANNIBALDIS
  • Description courte:
    • Cardinal dominicain
  • Date de vie:
    • -1272
      • Commentaire : /Il est mort à Orvieto.
  • Date d'activité:
    • 1253-1272
  • Sexe:
    • male
  • Statut:
    • Maître
Origine et situation géographique
  • Lieu de naissance:
    • Italie (Latium : région de Rome ?) ;
  • Diocèse:
    • Diocèse de Rome ?
Insertion relationnelle
  • Classe sociale d'origine.:
    • Noble : il appartient à la famille des Hannibaldi ;
  • Réseau familial:
    • Son père est Annibale ANIBALDI, sénateur romain et sénéchal du pape ;
    • Son oncle est le Cardinal Richard de SANCTO-ANGELO .
  • Relation de service personnelle:
    • Service de CHARLES I d'Anjou, roi de Sicile .
  • Ami de ou ennemi:
    • Saint THOMAS d'Aquin lui a dédié vers 1265-1267 les trois derniers livres de sa Catena Aurea .
  • Lien maître-élève:
    • Son maître est THOMAS d’Aquin sous lequel il a commencé à lire les sentences vers 1260-1262 .
Cursus
  • Université ou Studium:
    • Paris 1260-1262 .
  • Cursus:
    • Maître en théologie (Paris).
  • Vie de l'individu dans un collège:
    • Couvent (dominicain) de Paris (Jacobins) 1260-1262 .
Carrière ecclésiastique
  • Ecclésiastique séculier:
    • Cardinal-prêtre du titre des Douze=Apôtres 1262-1272 .
      • Commentaire : /Créé cardinal par URBAIN IV en décembre 1262 .
  • Ecclésiastique régulier:
    • O.P. : frère dominicain du couvent (dominicain) de Rome (Sainte-Sabine) 1253 .
Carrière professionnelle
  • Universitaire:
    • Paris (Faculté de Théologie : Maître-régent de la Chaire=des=Étrangers 1260-1262).
  • Représentations:
    • En 1265 il intervient comme légat pontifical auprès de CHARLES Ier, roi de Sicile .
Production textuelle
  • Auteur actif dans le champ religieux:
    • Auteur actif dans le champ religieux :
      • Comm. in IV libros Sententiarum
        • Titre:
          • Comm. in IV libros Sententiarum
        • Date et lieu:
          • ca. 1258-68
        • Manuscrits:
          • MS. Basel, UB 5 25, f. 152 (IV, prol.) ;
          • MS. Bologna, BC Archig. B 1420, (IV) ;
          • MS. Cambridge, UL Mm 2 8, (I-IV) ;
          • MS. Carpentras, BM 124, (I-IV) ;
          • MS. Cluj, Academiei R.R. Cipariu 14, f. 142-3 (I, prol.) ;
          • MS. Firenze, BNC G 4 936, f. 275-6 (I, prol. et II, prol.) ;
          • MS. Milan, B. Ambros. I 151 inf., f. 1-176 (III-IV) ;
          • MS. Milan, BN Braidense AF 14 19, (IV) ;
          • MS. Padova, B. Anton 231, (III) ;
          • MS. Padova, B. Anton 232, (II) ;
          • MS. Padova, B. Anton 242, (IV) ;
          • MS. Paris, B. Mazarine 878, (I-IV) ;
          • MS. Paris, B. Mazarine 879, (I-II) ;
          • MS. Paris, BnF latin 3085 A, f. 1-109 (II, I) ;
          • MS. Paris, BnF latin 15782, (I, IV) ;
          • MS. Pistoia, Arch. capitolare del Duomo C 75, (I-III) ;
          • MS. Roma, B. Angelica 217, (I) ;
          • MS. Tarragona, B. Prov. 35, (I-IV) ;
          • MS. Teramo, B. Prov. s.n., (III-IV) ;
          • MS. Troyes, BM 427, (I-IV) ;
          • MS. Troyes, BM 564, (I-IV) ;
          • MS. Città=del=Vaticano, BAV Ottob. lat. 182, (I-IV).
        • Incipits pour le texte manuscrit:
          • Inc. : "Transite ad me omnes qui concupiscitis me... Inter ceteras doctrinas christiane religionis sapientia principalior invenitur quantum ad quattor, videl. altitudine, pretiositate, communitate et fructuositate...", (I, prol.) ;
          • Inc. : «(Cupitiens) Hic querentur duo. Primo utrum theologia sit scientia, secundo quid sit eius subiectum. Ad primum sic proceditur : Videtur quod theologia non sit scientia. Omnis enim scientia est de apparentibus. -Cupientes. Hic queruntur quinque : Primo utrum sacra doctrina dicatur sapientia, secundo qualiter ad alias doctrinas se habeat... Ad primum sic proceditur et videtur quod sacra doctrina sapientia dicenda non sit.... ", opus ;
          • Inc. : «Que vidi, annuntiabo... Creaturarum consideratio philosophis et theologis est communis, differt tamen quantum ad tria que ex verbis propositis accipi possunt....", (II, prol.) ;
          • Inc. : «Creationem. Hic querentur quattuor. Primo utrum res sint create a deo, secundo utrum sit aliquod principium increatum preter deum...", livre II ;
          • Inc. : «Si habes brachium sicut deus et si voce simili tonas... Primus homo in sui conditionis principio duplici dignitate preditus fuit, scientia scil. et virtute...", (III, prol.) ;
          • Inc. : « Cum venit. Et de his per ordinem magister in hoc tertio libro tractat, scil. de sacramento incarnationis, de mysterio passionis, de virtutibus et donis quibus Christus plenus fuit...", (livre III) ;
          • Inc. : «Medicina omnium in festinatione nebule... Sacramenta nove legis per nebulam designantur triplici ratione. Primo propter principium, nam nebularum principium sunt pluvie...", (IV, prol.) ;
          • Inc. : «Samaritanus. Hic querentur quinque. Primo de definitione sacramenti, secundo de eius necessitate, terti utrum consistat in verbis et rebus....", (livre IV).
        • Edition:
          • Ed. Basel 1492 ;
          • Ed. Paris 1560 ;
          • Ed. Roma 1570 , XVII ;
          • Ed. Köln 1612 ;
          • Ed. Paris 1660 , XI (1).
          • /dans les œuvres de Saint THOMAS d'Aquin .
        • Edition moderne:
          • In VIVES, t.XXX.
          • In Parme, 1868, XXII.
      • Quodlibet 18 q.
        • Titre:
          • Quodlibet (18 q.)
        • Date et lieu:
          • 1261 ?
        • Manuscrits:
          • MS. Paris, BnF latin 13466, f. 127.
        • Incipits pour le texte manuscrit:
          • Inc. : "Hic queruntur quedam et primo queritur utrum necesse sit eligere meliorem vel sufficiat eligere sufficientem... ".
  • Textes et documents de la pratique administrative:
    • Actes de la pratique :
      • Litterae ad Carolum I Andegavem
        • Titre:
          • Litterae ad Carolum I Andegavem
        • Date et lieu:
          • 1265 (28 juin).
        • Manuscrits:
          • MS. Paris, BnF latin 5913 A, f. 1.
        • Incipits pour le texte manuscrit:
          • Inc. : "Excellenti et magnifico principi D. Carolo...".
        • context:
          • Adressée à Charles d'ANJOU, roi de Sicile .
      • Litterae ad capitulum gen. O. Parisiis celebr.
        • Titre:
          • Litterae ad capitulum gen. O. Parisiis celebr.
        • Date et lieu:
          • 1264
        • Manuscrits:
          • MS. Berlin, SBB Theol. lat. oct. 109, f. 24.
        • Incipits pour le texte manuscrit:
          • Inc. : "Fr. Anibaldus rev. in Christo etc. Cum membra se fovent mutuo atque invicem se sustentat...".
      • Lettre au Chapitre=général dominicain de Milan
        • Titre:
          • (Lettre au Chapitre=général (dominicain) de Milan)
        • Date et lieu:
          • 1270
        • Manuscrits:
          • MS. Berlin, SBB Theol. lat. oct. 109, f. 1-4.
        • Incipits pour le texte manuscrit:
          • Inc. : "Dominus Hanibaldus capitulo gen. salutem cum promptitudine complacendi que recta sunt gratiam et agendi...".
        • Edition moderne:
          • In FINKE (H.), Ungedruckte Dominikanerbriefe des 13.Jahrhunderts , Paderborn, 1891, n°39, 75.
Bibliographie
  • Ouvrages usuels et instruments de travail:
    • GLORIEUX MT: 19 ;
    • GLORIEUX LQ : 129 sq. ;
    • ECHARD: I, 261-262 ;
    • FERET: II; 551 ;
    • STEGMÜLLER Sent. : 309 ;
  • Ouvrages sur l'individu:
    • BERGER (E.), Les Registres d'Innocent IV , n° 7665 ;
    • BOCK (F.), Il R(egistrum) super senatoria Urbis di papa Nicollo III, Bulletino dell' Ist. stor. ital. , 66, 1954, 79-113 ;
    • FINKE (H.), Ungedruckte Dominikanerbriefe des 13. Jahrhunderts , Paderborn, 1891, 57, 66, 75, 81 ;
    • GRABMANN, Mittelalterliches Geistesleben , I, Munich, 1926 ; 347-8 et III, Munich, 1956, 296-8 ;
    • GRABMANN (M.), La scuola tomistica italiana, Riv. di fil. neoscol. , 1923, 112-114.
    • MANDONNET, Ecrits authentiques , 153 ;
    • SCHMEIDLER (B.), Die Annalen des Tholomeus v. Lucca , M.G.H., Scriptores, n.s., VIII, Berlin, 1930, 142 ;
  • Autres bases prosopographiques:
    • MIRANDA : Cardinals of the Holy Roman Church :
      • Commentaire : //http://cardinals.fiu.edu/bios1262.htm#Annibaldi
    • MIRABILE : Andrea CENCINI :
      • Commentaire : //http://www.mirabileweb.it/author/hannibaldus-de-hannibaldis-n-1220-1230-m-1272-author/23163 ;
    • STUDIUM : http://lamop-vs3.univ-paris1.fr/studium/ (Rédaction : Jean-Philippe Genet, dernière mise à jour 5/10/2020).
  • <1a> 51227
  • <1b> HANNIBALDUS de Hannibaldis
  • <1c> $Hannibaldus de HANNIBALDIS$
  • <1d> Cardinal dominicain
  • <1e> % -1272%
  • <1e> /Il est mort à *Orvieto.
  • <1f> %1253-1272%
  • <1k> Maître
  • <2a> *Italie (*Latium : région de £Rome ?) ;
  • <2b> Diocèse de £Rome ?
  • <3a> Noble : il appartient à la famille des £Hannibaldi ;
  • <3b> Son père est $Annibale ANIBALDI, sénateur romain et sénéchal du pape$ ;
  • <3b> Son oncle est le $Cardinal Richard de SANCTO-ANGELO$.
  • <3d> Service de $CHARLES I d'Anjou, roi de £Sicile$.
  • <3e> $Saint THOMAS d'Aquin$ lui a dédié vers %1265-1267% les trois derniers livres de sa &Catena Aurea&.
  • <3l> Son maître est $THOMAS d’Aquin$ sous lequel il a commencé à lire les sentences vers %1260-1262%.
  • <5b> *Paris %1260-1262%.
  • <5c> Maître en théologie (*Paris).
  • <5e> Couvent (dominicain) de £Paris (*Jacobins) %1260-1262%.
  • <6b> Cardinal-prêtre du titre des £Douze=Apôtres %1262-1272%.
  • <6b> /Créé cardinal par $URBAIN IV$ en décembre %1262%.
  • <6d> O.P. : frère dominicain du couvent (dominicain) de £Rome (Sainte-Sabine) %1253%.
  • <7b> *Paris (Faculté de £Théologie : Maître-régent de la £Chaire=des=Étrangers %1260-1262).
  • <7l> En %1265% il intervient comme légat pontifical auprès de $CHARLES Ier, roi de £Sicile$.
  • <19> Oeuvres écrites en latin :
  • <20> Auteur actif dans le champ religieux :
  • <20a1> &Comm. in IV libros Sententiarum&
  • <<b>> ca.%1258-68%
  • <<c>> MS. Basel, UB 5 25, f. 152 (IV, prol.) ;
  • <<c>> MS. Bologna, BC Archig. B 1420, (IV) ;
  • <<c>> MS. Cambridge, UL Mm 2 8, (I-IV) ;
  • <<c>> MS. Carpentras, BM 124, (I-IV) ;
  • <<c>> MS. Cluj, Academiei R.R. Cipariu 14, f. 142-3 (I, prol.) ;
  • <<c>> MS. Firenze, BNC G 4 936, f. 275-6 (I, prol. et II, prol.) ;
  • <<c>> MS. Milan, B. Ambros. I 151 inf., f. 1-176 (III-IV) ;
  • <<c>> MS. Milan, BN Braidense AF 14 19, (IV) ;
  • <<c>> MS. Padova, B. Anton 231, (III) ;
  • <<c>> MS. Padova, B. Anton 232, (II) ;
  • <<c>> MS. Padova, B. Anton 242, (IV) ;
  • <<c>> MS. Paris, B. Mazarine 878, (I-IV) ;
  • <<c>> MS. Paris, B. Mazarine 879, (I-II) ;
  • <<c>> MS. Paris, BnF latin 3085 A, f. 1-109 (II, I) ;
  • <<c>> MS. Paris, BnF latin 15782, (I, IV) ;
  • <<c>> MS. Pistoia, Arch. capitolare del Duomo C 75, (I-III) ;
  • <<c>> MS. Roma, B. Angelica 217, (I) ;
  • <<c>> MS. Tarragona, B. Prov. 35, (I-IV) ;
  • <<c>> MS. Teramo, B. Prov. s.n., (III-IV) ;
  • <<c>> MS. Troyes, BM 427, (I-IV) ;
  • <<c>> MS. Troyes, BM 564, (I-IV) ;
  • <<c>> MS. Città=del=Vaticano, BAV Ottob. lat. 182, (I-IV).
  • <<cc>> Inc. : "Transite ad me omnes qui concupiscitis me... Inter ceteras doctrinas christiane religionis sapientia principalior invenitur quantum ad quattor, videl. altitudine, pretiositate, communitate et fructuositate...", (I, prol.) ;
  • <<cc>> Inc. : «(Cupitiens) Hic querentur duo. Primo utrum theologia sit scientia, secundo quid sit eius subiectum. Ad primum sic proceditur : Videtur quod theologia non sit scientia. Omnis enim scientia est de apparentibus. -Cupientes. Hic queruntur quinque : Primo utrum sacra doctrina dicatur sapientia, secundo qualiter ad alias doctrinas se habeat... Ad primum sic proceditur et videtur quod sacra doctrina sapientia dicenda non sit.... ", opus ;
  • <<cc>> Inc. : «Que vidi, annuntiabo... Creaturarum consideratio philosophis et theologis est communis, differt tamen quantum ad tria que ex verbis propositis accipi possunt....", (II, prol.) ;
  • <<cc>> Inc. : «Creationem. Hic querentur quattuor. Primo utrum res sint create a deo, secundo utrum sit aliquod principium increatum preter deum...", livre II ;
  • <<cc>> Inc. : «Si habes brachium sicut deus et si voce simili tonas... Primus homo in sui conditionis principio duplici dignitate preditus fuit, scientia scil. et virtute...", (III, prol.) ;
  • <<cc>> Inc. : « Cum venit. Et de his per ordinem magister in hoc tertio libro tractat, scil. de sacramento incarnationis, de mysterio passionis, de virtutibus et donis quibus Christus plenus fuit...", (livre III) ;
  • <<cc>> Inc. : «Medicina omnium in festinatione nebule... Sacramenta nove legis per nebulam designantur triplici ratione. Primo propter principium, nam nebularum principium sunt pluvie...", (IV, prol.) ;
  • <<cc>> Inc. : «Samaritanus. Hic querentur quinque. Primo de definitione sacramenti, secundo de eius necessitate, terti utrum consistat in verbis et rebus....", (livre IV).
  • <<d>> Ed. *Basel %1492% ;
  • <<d>> Ed. *Paris %1560% ;
  • <<d>> Ed. *Roma %1570%, XVII ;
  • <<d>> Ed. Köln %1612% ;
  • <<d>> Ed. *Paris %1660%, XI (1).
  • <<d>> /dans les œuvres de $Saint THOMAS d'Aquin$.
  • <<i>> In VIVES, t.XXX.
  • <<i>> In Parme, 1868, XXII.
  • <20a2> &Quodlibet (18 q.)&
  • <<b>> %1261% ?
  • <<c>> MS. Paris, BnF latin 13466, f. 127.
  • <<cc>> Inc. : "Hic queruntur quedam et primo queritur utrum necesse sit eligere meliorem vel sufficiat eligere sufficientem... ".
  • <30> Actes de la pratique :
  • <30a1> &Litterae ad Carolum I Andegavem&
  • <<b>> %1265% (28 juin).
  • <<c>> MS. Paris, BnF latin 5913 A, f. 1.
  • <<cc>> Inc. : "Excellenti et magnifico principi D. Carolo...".
  • <<m>> Adressée à $Charles d'ANJOU, roi de £Sicile$.
  • <30a2> &Litterae ad capitulum gen. O. Parisiis celebr.&
  • <<b>> %1264%
  • <<c>> MS. Berlin, SBB Theol. lat. oct. 109, f. 24.
  • <<cc>> Inc. : "Fr. Anibaldus rev. in Christo etc. Cum membra se fovent mutuo atque invicem se sustentat...".
  • <30a3> &(Lettre au Chapitre=général (dominicain) de £Milan)&
  • <<b>> %1270%
  • <<c>> MS. Berlin, SBB Theol. lat. oct. 109, f. 1-4.
  • <<cc>> Inc. : "Dominus Hanibaldus capitulo gen. salutem cum promptitudine complacendi que recta sunt gratiam et agendi...".
  • <<i>> In FINKE (H.), &Ungedruckte Dominikanerbriefe des 13.Jahrhunderts&, Paderborn, 1891, n°39, 75.
  • C BIBLIOGRAPHIE
  • <99a> GLORIEUX MT: 19 ;
  • <99a> GLORIEUX LQ : 129 sq. ;
  • <99a> ECHARD: I, 261-262 ;
  • <99a> FERET: II; 551 ;
  • <99a> STEGMÜLLER Sent. : 309 ;
  • <99b> BERGER (E.), &Les Registres d'Innocent IV&, n° 7665 ;
  • <99b> BOCK (F.), Il R(egistrum) super senatoria Urbis di papa Nicollo III, &Bulletino dell' Ist. stor. ital.&, 66, 1954, 79-113 ;
  • <99b> FINKE (H.), &Ungedruckte Dominikanerbriefe des 13. Jahrhunderts&, Paderborn, 1891, 57, 66, 75, 81 ;
  • <99b> GRABMANN, &Mittelalterliches Geistesleben&, I, Munich, 1926 ; 347-8 et III, Munich, 1956, 296-8 ;
  • <99b> GRABMANN (M.), La scuola tomistica italiana, &Riv. di fil. neoscol.&, 1923, 112-114.
  • <99b> MANDONNET, &Ecrits authentiques&, 153 ;
  • <99b> SCHMEIDLER (B.), &Die Annalen des Tholomeus v. Lucca&, M.G.H., Scriptores, n.s., VIII, Berlin, 1930, 142 ;
  • <99c> MIRANDA : &Cardinals of the Holy Roman Church& :
  • <99c> //http://cardinals.fiu.edu/bios1262.htm#Annibaldi
  • <99c> MIRABILE : Andrea CENCINI :
  • <99c> //http://www.mirabileweb.it/author/hannibaldus-de-hannibaldis-n-1220-1230-m-1272-author/23163 ;
  • <99c> STUDIUM : http://lamop-vs3.univ-paris1.fr/studium/ (Rédaction : Jean-Philippe Genet, dernière mise à jour 5/10/2020).
Visualisation géographique